دليل هستىاش ، درك و قضاوت عقل است ؛ چه آن كه جهان هستى با همهء شگفتىهاى گوناگونش ، به حكم آن كه تحقّق معلول بدون علّت غير ممكن است ، شاهد صادق وجود او است . قرآن مجيد راه استدلال مىآموزد و قرآن مجيد نيز ما را به امثال اين دليل - كه پى بردن از معلول به علّت و از آثار به مؤثّر است - راهنمايى كرده ، مىفرمايد : « أ فى اللَّهِ شَكُّ فاطِرِ السَّماواتِ وَ اْلأَرْضِ » « 1 » ؛ در وجود خداوند ، بدان جهت كه خود را از راه آفرينش آسمان‌ها و زمين معرّفى كرده ، نبايد ترديد داشت . و نيز مىفرمايد : « إنَّ فى خَلْقِ السَّماواتِ وَ اْلأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتى تَجْرى فى الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النّاسَ وَ ما أنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأحْيا بِهِ اْلأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فيها مِنْ كُلِّ دابَّةٍ وَ تَصْريفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ اْلأَرْضِ لآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ » ؛ « 2 » بى ترديد ، در آفرينش آسمان‌ها و زمين و رفت و آمد شب و روز و حركت كشتىهايى كه در سطح درياها به منظور سود بشر در جريان‌اند و بارانى كه خداوند از بالاى سر مردم فرو مىريزد و زمين مرده را بدان وسيله حيات مىبخشد و در انواع مختلف جنبندگانى كه در پهنهء زمين پراكنده نموده و در وزش بادها و جريان ابرى كه در تحت ارادهء اللَّه در ميان آسمان و زمين مسخّر است ، نشانه‌هايى است براى گروهى كه قوّهء تعقّل و ادراك دارند . و على عليه السلام فرمود : « وَ هَلْ يَكُونُ بِنَاءٌ مِنْ غَيْرِ بَانٍ ، أَوْ جِنَايَةٌ مِنْ غَيْرِ جَانٍ ؟ » ؛ « 3 » آيا ساختمانى بدون بنّا و جنايتى بدون جنايت‌كننده ، تحقّق مىيابد ؟ تحصيل شناخت خدا و دليل آن مسئلهء 2 . به مقتضاى ادلّهء قطعى ، تحصيل شناخت و معرفت ذات اقدس الهى و اعتقاد قلبى و باور درونى به وجودش ، بر هر انسانى ، در حدود توانايى و قدرت فكرى وى ،

--> ( 1 ) . سورهء ابراهيم ، آيهء 10 . ( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 164 . ( 3 ) . نهج البلاغة ، ج 2 ، ص 118 ، خطبهء 185 ؛ الاحتجاج ، ج 1 ، ص 306 .